De commandanten van de krijgsmachtdelen zijn, elk voor hun krijgsmachtdeel, verantwoordelijk voor de aanmaak van vaandels, standaarden, toebehoren en cravates. De uitvoering ligt bij het KPU Bedrijf van DMO.
In bijlage B is een instructie over het bewaren en het onderhoud van in gebruik zijnde vaandels, standaarden, toebehoren en cravates opgenomen.
Over de vervanging of vernieuwing van een (onderdeel of het toebehoren van een) vaandel of standaard, of van een cravate, beslist de desbetreffende commandant van het krijgsmachtdeel. De commandant van het krijgsmachtdeel wint hieromtrent zo nodig het advies in van de desbetreffende restaurator van één der defensiemusea. De Traditiecommissie Krijgsmacht wordt over de voorgenomen vervanging of vernieuwing geïnformeerd. De aanmaak van een vaandel of standaard vergt ongeveer een jaar. Indien alleen het doek aan vernieuwing toe is, blijven de stok (stang) en overige toebehoren ongewijzigd in gebruik.
Wanneer een vaandel of standaard -al dan niet met toebehoren- uit dienst wordt gesteld, blijft dit (blijven deze) rijkseigendom en worden, als militair cultureel erfgoed van nationaal belang, in beheer overgedragen aan het desbetreffende defensiemuseum.
De vervanging van een vernieuwd vaandel of vernieuwde standaard gebeurt zonder enige ceremonie. Zo spoedig mogelijk na de vervanging van een vaandel of standaard door een vernieuwd exemplaar draagt de commandant van de betrokken eenheid het oude vaandel of de oude standaard in beheer over aan het desbetreffende defensiemuseum 1.
Indien een vaandel- of standaardvoerende eenheid wordt opgeheven, gebeurt de
inname van haar vaandel of standaard, in naam van de Koning, in het algemeen
door de desbetreffende bevelhebber of een door deze aangewezen autoriteit.
Zo spoedig mogelijk na de inname zal het vaandel of de standaard door de zorg
van de Chef Kabinet van de bevelhebber in beheer worden overgedragen aan het
desbetreffende defensiemuseum.
Een eenheid die uit meerdere eenheden is samengevoegd en gerechtigd is tot het voeren van een vaandel, kan tot de uitreiking van haar nieuwe vaandel of standaard het vaandel, respectievelijk de standaard (dan wel één der vaandels of standaarden 2) van een voormalige eenheid voeren (6.4.2.). Zo spoedig mogelijk na het uitreiken van het nieuwe vaandel of de standaard zal door de zorg van de commandant van de betrokken eenheid het tot dan toe in gebruik zijnde vaandel of de standaard van die voormalige eenheid in beheer worden overgedragen aan het desbetreffende defensiemuseum.
Eenmaal uit dienst gestelde vaandels en standaarden kunnen, mits in goede staat, weer in gebruik worden genomen door een heropgerichte eenheid. Het gestelde onder 3.7 is van toepassing.
Zodra een cravate uit dienst wordt gesteld, is het gestelde onder 8.4 van overeenkomstige toepassing.
Zodra een van rijkswege verstrekte of betaalde bandelier uit dienst wordt gesteld, is het gestelde onder 8.4 van overeenkomstige toepassing.
Het bestuur van een historische verzameling kan een verzoek richten aan de
directeur van het desbetreffende defensiemuseum om een uit dienst gesteld
vaandel of een uit dienst gestelde standaard van een aan de historische
verzameling gerelateerde eenheid (langdurig) voor expositie in bruikleen te
verkrijgen.
Het verzoek tot museaal bruikleen zal worden ingewilligd indien:
De zijde waaruit het doek is gemaakt is een zeer kwetsbaar materiaal. Bij de gewenste omgevingscondities valt te denken aan een liggende opstelling in een gesloten vitrine, waarin een zo stabiel mogelijk klimaat 3 is gerealiseerd. De hoeveelheid licht (aantal luxuren per jaar) moet kunnen worden beperkt, ultraviolette straling moet worden buitengesloten. De desbetreffende bruikleenovereenkomst vermeldt nadere aanwijzingen voor het museaal gebruik en beheer.
Vaandels en standaarden die ooit door de Koning zijn geschonken aan een
stichting of museum, blijven eigendom van en onder beheer van deze respectieve
rechtspersonen.
Vaandels, standaarden, toebehoren en cravates die in het verleden, al dan niet
met toestemming van de desbetreffende bevelhebber, ter expositie in bewaring
zijn gegeven aan historische verzamelingen, zijn rijkseigendom en behoren tot
het militair cultureel erfgoed van Defensie. Voor het museaal beheer van deze
voorwerpen is de directeur van het desbetreffende defensiemuseum
verantwoordelijk. De betrokken directeur neemt deze voorwerpen op in zijn
collectieregistratie en beoordeelt of de omstandigheden bij de historische
verzameling overeenkomen met de vereisten als genoemd in 8.7. In het
bevestigende geval zal de directeur met het bestuur van de historische
verzameling ter zake een bruikleenovereenkomst aangaan. Indien de omstandigheden
niet overeenkomen zal de directeur in overleg met het bestuur het mogelijke doen
om de juiste voorwaarden alsnog te scheppen.
De vervaardiging van vaandels bij het Atelier Stadelmaier
In het Koninklijke Nederlands Leger- en Wapenmuseum worden de vaandels en standaarden die niet zijn geëxposeerd of in bruikleen zijn bij derden, als militaire cultureel erfgoed, bewaard onder optimale omstandigheden
Vaandel van de Koninklijke Militaire Academie Bandoeng 1941, in beheer op de Koninklijke Militaire Academie te Breda.
Detail van een versleten vaandel uit 1893, voorbeeld van schade als gevolg van gebruik
Voetnoten:
1. Het Museum der Koninklijke Marechaussee te Buren is geen defensiemuseum, maar gelijk te stellen met een historische verzameling. Wanneer de standaard van de Koninklijke Marechaussee wordt vernieuwd dient het buiten dienst gestelde doek in beheer gegeven te worden bij het Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum. Voor een eventuele museaal bruikleen aan een historische verzameling, zie de punten 8.7 en 8.8.
2. Is er sprake van meerdere vaandels of standaarden dan worden de overige exemplaren na opheffing van de eenheden overgedragen aan het desbetreffende defensiemuseum.
3. Temperatuur tussen 16° en 23°C, relatieve vochtigheid tussen 47% en 57%, met zo min mogelijk dagelijkse schommelingen.